Du skal ikkje lyge

Det er ikkje så rart at folk nedsettande snakkar om valflesk, eller om at politikarane ikkje går an å tru på.
Ikkje når ein blir så finurleg at ein skal snakke bort det som tidlegare er presentert som ei sanning.
Regjeringa (og Ap) si satsing på eldre før valet er eit godt døme på det. Stoltenberg sjølv lova 12000 nye sjukeheimsplassar og omsorgsbustadar.
I dag har han lagt fram siste statsbudsjettet i perioden. Og både han og helseminister Støre kappast i å bortforklare det som var sagt. Nei, det trong ikkje vere nye plassar. Oppussing var nok. Og det var ikkje nye plassar, men tilsagn om nye plassar. Dette er for dumt! Og folk (med unntak av dei som er lojale veljarar og tillitsvalde, og som slit på sosiale media med å agere som infominister Komiske Ali) oppfattar det som uærleg spel.
Les bloggen til statsminister Stoltenberg http://www.jensstoltenberg.no/-/bulletin/show/416637_full-sykehjemsdekning , og døm sjølv om kva det var han sa før valet. Ikkje lett å misforstå. Så eg trur KrF har grunn til å kjenne seg ført bak lyset. Ap kopierte nemleg "Verdihetsgarantien" som sak frå KrF. Det vart inngått eit forlik om han i Stortinget, og KrF sørga seinare for at Ap fulgte opp med pengar. Det er tydeleg at Ap har måtta bli dratt med steg for steg heile vegen. Og no prøver dei igjen. Men det må dei ikkje klare. Det trengs fleire sjukeheimsplassar og folk til å arbeid i omsorgsyrker. Ikkje minst dersom samhandlingsreforma skal bli ein suksess.

Sognebåten

Fylkespolitikarane ser på drifta av Sognebåten. Han kostar ein del og i desse kutt-tider, så leitar ein etter innsparingar på drifta.
Rett nok har ruta nett vore på anbud, og skulle såleis vore "sikra" for ti år. Men slik er det ikkje.
Nokre dreg fram miljø-argumentet for å forsvare å ta han vekk, men for dei fleste er det vel pengane som er avgjerande.
KrF har, i lag med resten av fylkesutvalet, sagt ja til å vere med på ei utgreiing, men meiner det er svært viktig å behalde Sognebåten. Så får ein heller sjå på ruta, stoppestader ol.
Båten er i alle fall beste måten å reise på for brukarar som treng tilrettelegging, enten det er fysiske grunnar, trong for rullestol ell. likn, eller det er ein småbarnsfamilie med trong for plass, rørsle og barnevogn. Dette er for KrF viktige omsyn å ta.
For oss som bur på kysten er båten god å ha som kommunikasjon mellom heimen og studiestaden Sogndal.
For kommunane Vik og Balestrand vil eg tru båten er endå meir viktig. Ja, eigentleg for heile Sogn og den turistsatsinga ein ønskjer å få til. Og denne satsinga må også kome utanom sommarmånadane dersom det skal gje levelege vilkår for dei som skal leve av turisme.

Kva meiner du om Sognebåten?

Gulatinget 2014

I 2014 er det Grunnlovsjubileum. 200 år sidan Eidsvoll 1814 og at Grunnlova vår vart laga.
Professor Ernst Nortvedt ved UiB sa  rett ut på ein konferanse at "utan Gulatinget hadde vi ikkje hatt ei Grunnlov å feire i 2014". Han utdjupa det med at lovtekstane frå Gulatingslova, og seinare reviderte i Magnus Lagabøte si lov, låg til grunn. Men kanskje mest det at folk var kjende med å organisere seg i ting for å lage lover. Og at denne kunnskapen gjekk attende til Gulatinget og var ikkje blitt "øydelagt" under dansketida.

Gulatinget blir ein del av Grunnlovsjubileet. Fylkeskommunen har sett av midlar til det, og eg trur også den sentrale komiteen for jubileet ser på det som naturleg. I alle fall nytta Stortingspresidenten høve då han var i Sogn og Fjordane tidlegare i år, til å snakke om Gulatinget og det viktige som hende der og kor viktig arv demokratiet er å ta vare på og foredle.

Derfor syns eg det er frustrerande viss ikkje fylket sett av midlar til formidlingsbygget på Gulatingstaden i investeringsplanen sin. Rådmannen foreslår ca 3 mill til å arbeide vidare med prosjektet på 2013-budsjettet. Men ingen ting til bygging. Gulen kommune har løyvd 10 mill i sin økonomiplan. Viss fylket gjer det samme, vil arbeidet for å få på plass ei statleg løyving kunne starte. Alle veit at det er lettare å få gehør for midlar viss det kan knytast til ei storhending slik Grunnlovsjubileet er.
Derfor må det vere tidenes dårlegaste strategi av fylkestinget viss ein lar den sjansen gå frå seg. Dersom ein ønskjer vidare utvikling av Gulatinget, då. Men det har alle parti slutta seg til via Utviklingsplanen.
Det er, kan dei som har prøvdt det, nyttelaust å kome til staten for å spørje etter pengar til eit prosjekt som ikkje er inne på lokale økonomiplanar.
Utfordringa til fylkestinget er derfor å sette av ei løyving til investering, slik at ein kan kome vidare både mot statlege og private finansieringskjelder. Og seier staten nei, så er no ikkje pengane brukte. Så det er ikkje store sjansen å ta!

Følgeteneste for kven?

Leiar i Senterkvinnene i Sogn og Fjordane, Gunn Sande, skriv i lesarinnlegg at det er svært urovekkande at Helse Vest har sett krav om 1,5 t reiseavstand frå sjukehuset (målt til kommunesenteret) OG minst 50 fødslar i kommunen i året. Eg er einig!
Eg spurde etter dette brevet i siste styremøte i Helse Førde (for heller ikkje eg fann det på nettet), og reknar med at eg får svar på neste møte. I Nordfjord og Indre Sogn vil Helse Førde tilby følgeteneste utover dette som ein del av "God start"-prosjektet.For randkommunane i Ytre Sogn / Sunnfjord er det ikkje tilfelle.
Men Helse Vest er truleg innanfor dei rammene Regjeringa har sett for å bestemme. Og den Regjeringa er Senterpartiet ein del av! Så Senterkvinnene er per definisjon "medskuldige" i dette. KrF og dei andre opposisjonspartia ville sette grensa til 1 t, men Ap, Sp og SV gjekk for 1,5 t. Kor talet 50 fødslar pr år kjem frå skulle vore kjekt å vite.

KrF v/ Laila Dåvøy vil ta spørsmålet om 50 fødslar i året opp med ministeren. At det blir stilt krav til reisetid når det gjeld følgjeteneste er forståeleg. Men at det skal knytast krav til kommunestorleik, gjennom tal fødslar i året, synest å vere svært distiktsfiendtleg.

Kva er då eit menneske?

«Kva er då eit menneske, at du hugsar på det» heiter det i Salme 8 i Bibelen. Det står etter ei lang oppramsing av det vakre og gode og store i skaparverket. Og det fortsett med å fortelje korleis Skaparen sette dette mennesket til å styre over alt det skapte –«heilt ned til mauren i mold» som vi syng i ein annan song.

Mennesket har fått vit for å bruke det. Det er derfor vanskeleg å trekke dei etiske linjene for kva tid vitet vert brukt innanfor eller utanfor oppdraget vårt. Kva tid går mennesket frå å vere ein god forvaltar til å sette seg i Skaparen sin stad?  Skal mennesket med sin kunnskap, vere herre over liv og død, eller er det framleis ei makt (som mange av oss kallar Gud) utanfor oss sjølve som skal styre?

Dette er vesentlege spørsmål om menneskeverdet, og vesentlege spørsmål i vår tid.

Vi har etter kvart stor kunnskap og kan fikse og trikse mykje med biologien for både natur, dyr og menneske. Ofte vert kunnskapen brukt til å endre sjukdomar og redde liv. Men vi kan også bruke kunnskapen til det motsette. Og vi kan sette oss på den høge hest og prøve å definere kva som er «verdig» liv.

Dei politiske og etiske spørsmåla er mange; tidleg undersøking av barn i mors liv for å avdekke avvik, kven skal bestemme over livet til barnet i mors liv, vi assisterer personar som ikkje sjølve kan få born, vi bestemmer at born som blir til ikkje skal ha sjanse til å vite kven som er far, og no kanskje også mor. Vi kjøper «livmor-plass». Og vi vil gjerne bestemme kva tid vi er så sjuke at vi bør få døy.

Kva svar vi endar ned på er truleg avhengig av ståstaden og perspektivet til den som spør. Min ståstad er at mennesket er meir enn materie. Og at livet er meir enn tida på jorda. Eg trur på ein Gud, og at vi alle er ein del i ein plan. Derfor er det kanskje «lett» for meg å meine at vi gjer feil når vi sett eit menneske til å bestemme over eit anna menneske sitt liv og død. Men det vil vere situasjonar der eg meiner det må vere rom det. Abort etter voldtekt kan vere ein slik situasjon.

Desse store spørsmåla er ikkje uavhengige av verda vi lever i. Dvs. at dei edle intensjonar som ligg bak å hjelpe fort kan bli til utnytting av andre. For der det er behov er det også ein marknad, og der det er pengar må idealet svært ofte vike prioritet. Vi prøver å ramme inn med lover, men kjem sørgjeleg til kort. Og på eit tidspunkt vil kravet til «rettferd» vere større og meir politisk rett enn dei tunge etiske omsyna. Eit døme på det er korleis vi i ruspolitikken er i ferd med å gå frå forbod og førebygging til reperasjon og legalisering. Og likestillingsargumentet blir brukt om egg-donasjon.

I desse spørsmåla, der vi vil leike Gud, så må vi ta mål av oss til å vere like framsynte som ei skaparmakt. Kva gjer det med eit menneske å ikkje vite sitt biologiske opphav? Kva gjer det med eit samfunn at livet blir ei handelsvare? (Eg har fått twitter-kjeft for å kalle det det, men det er blåøygd å ikkje sjå den stor-industrien, utnyttinga og svarte økonomien som følgjer med vedtaka vi gjer)

Det var dette eg hadde lyst til å pirke borti i dag. Eg håpar på ettertanke hos deg som les, og ein diskusjon rundt bordet. Brukar vi styrings-oppdraget vi har fått på ein rett måte? For «kva er då eit menneske?»

 

Kristne aviser og FrP

Korleis kan det ha seg at aviser som kallar seg "kristne aviser" som td Dagen og Norge i Dag til tider held fram FrP som eit godt parti å stemme på? Kan hende vil de protestere på ein sånn påstand sjølve. Men for meg som lesar (sporadisk, rett nok), så synest det å vere slik.
FrP er for ein sekulær stat. Seinast svært tydeleg uttrykt gjennom fylkesleiaren i Sogn og Fjordane sin blogg, der han ma skriv at han "intenst mislikar" all form for religion. Overskrifta om hat mot ei heil menneskegruppe og deira tru skal eg la ligge, for den har han beklaga. Men han er svært nær å krenke rettane til kvar enkelt om trusfridom. Eg oppfattar ikkje dei nemnde avisene for å ønskje ein sekulær stat. Tvert om har dei på leiarplass ofte eit agg til KrF for ikkje å vere tydelege nok, eller for at partiet er for kompromissvillige.
Vidare er FrP eit liberalt parti. I alle fall i programmet og det dei seier. Kvar enkelt skal sjølv bestemme. Staten skal "ta" minst mogeleg inn i skattar og avgifter til å fordele på fellesskapet, fordi det "forstyrrer" marknaden, og fordi vi sjølve er best til å bestemme korleis pengane våre skal brukast.
Kva er det med FrP som gjer at nokre kristne meiner det er beste partiet? Er det så enkelt at det er uttalt støtte til Israel, uttalt mistru til muslimar, eller frieri til lommebok og egoisme? Eller står dei nemnde avisene for eit ønskje om ei smfunnsstyring meir lik den amerikanske, der den enkelte må hjelpe seg sjølv som best ein kan? Er det i felles mistru til sosialisme ein har funne kvarandre? Og i staden for å ta det beste frå ulike samfunnssyn og finne ein "tredje veg" hamnar heilt ute i hi grøfta?

I viktige livssynssaker er FrP knapt på bana, eller på det eg vil kalle feil banehalvdel. Det er nok å nemne ja til aktiv dødshjelp, ja til tidleg ultralyd for å lettare kunne fjerne barn med Downs, nei til tidleg skjenkestopp, ja til utsending av Romfolk og andre som grupper, ja til utsending av konvertittar, nei til bruk av religiøse symbol i det offentlege rom, nei til meir uhjelp, nei til strengare krav i klimapolitikken... Lista er svært lang...
Eg seier ikkje med dette at alt FrP står for er feil. Men for meg synest dei å bygge på ein ideologi som er vanskeleg å foreine med mykje av det eg opplever sentralt i den kristne bodskapen. Kanskje er nett det at FrP snur på femøringen og tilpassar bodskapen til den til kvar tid lyttande forsamling som gjer at dei vinn fram?

SV og FrP; like utfordrande?

KrF skal bestemme samarbeid framfor valet i september. Personleg syns det er både vanskeleg og utfordrande. Og FrP har i alle fall ikkje gjort det lettare å sjå føre seg eit samarbeid med dei, etter retorikken rundt Rom-folk i sommar. Det har vore så usmakeleg, at eg vil rå partiet mitt til ikkje å gå i regjering med FrP!
Samtidig så er eg samd i at dei "raud-grøne" treng avløysing. Dei er blitt både slitne og makt-arrogante. Viktige saker blir avgjort i regjering, og det er ikkje opning for partia å finne betre løysingar i Stortinget. Fleirtalsregjering har nokre demokratiske utfordringar.
Ap og SV er svært opptekne av sentral styring. Dei kvir seg heller ikkje for å vite på alle sine vegne kva som er det rette valet for den enkelte. Der har Høgre ei langt betre historie. Høgre er, trass i at dei arbeider for større kommunar, meir opptekne av lokalt sjølvstyre.
Distrikts- og landbrukspolitikk har vore ein viktig grunn til at eg har vore skeptisk til høgresida. Men det er store utfordringar med Ap også på dette. Praten er grei, men er resultata det?

FrP seier det er uaktuelt å støtte ei regjering dei ikkje sjølve er ein del av. Det skjønar eg, og det er vel det same for KrF. Men eg meiner det er uaktuelt å vere med i ei regjering med FrP, med eit sterkt tyngdepunkt mot det blå-blå.
KrF sin styrke er verdi-basert politikk og sentrumspolitikk. Vi er opptekne av sosial politikk, utan å vere sosialistisk. Både Ap og H har lagt seg tett inn mot sentrum, og kan vere aktuelle å samarbeide med. Men politisk ligg nok både SV og FrP for langt unna i (kvar sine) viktige saker.
Sidan Sp, Ap og SV går til val som eit samla alternativ, så må KrF gå for eit skifte. Skal det ha noko for seg for KrF å skifte, så må det bli for å få meir av KrF sin politikk.