Ein spade er ikkje lenger ein spade

Sjølv med Sp i regjering, så er ikkje lenger ein spade ein spade. Det synest å ha blitt ei opphøga form for politisk kommunikasjon å seie noko anna enn ein gjer. Vi lo alle av Irak sin informasjonsminister som sa mykje rart under krigen, gjerne motsett av det som skjedde. Han fekk tilnamnet  «Komiske Ali». Men det ser ut som at kommunikasjonsstrategien hans har slått an hos regjeringa.

La meg ta tre døme frå nær historie. Regjeringa la med brask og bram fram Landbruksmeldinga. Ho bar bod om ei opptrapping av norsk matproduksjon, og dermed betre tider for bonden. Rett nok sto det lite om verkemidla inni mellom dei fagre orda om framtida. Men det skulle kome i jordbruksoppgjera, sa landbruksministeren. Og så veit vi korleis det gjekk. Så gale at endåtil fylkesutvalet i Sogn og Fjordane, der dei raudgrøne har solid fleirtal, forfatta krav om at regjeringa måtte strekke seg lenger. Dette var å halde folk for narr. I god «komiske Ali»-stil står landbruksministeren i alle kanalar og forsikrar at dette er det beste tilbodet «ever», og at han ikkje skjønar at bondeorganisasjonane seier nei til å forhandle. Det regjeringa ikkje skjønar er at bøndene ikkje er dumme. Dei er gode yrkesutøvarar på kvar si bedrift, noko som krev kompetanse både på rekning og lesing. Og no har dei lese meldinga og sett tala, og forstått at dette ikkje går i hop.

Neste døme er Klimameldinga. Også her, etter ei utsetjing på 1,5 år, og intens intern dragkamp, vert ho selt inn som noko svært bra. Og klima er jo såååå viktig for tida vår, og for regjeringa.. Når så dei ikkje-sosialistiske partia kjem med 34 framlegg til konkretiseringar og forbetringar, så bryt forhandlingane saman. Når dei blir tatt opp att, er det etter krav frå Ap om at FrP ikkje skal vere med. Dette skal sikkert illustrere at dei var sinkane, og utan dei så kom forliket. Men FrP var jo med på dei 34 forslaga som gjekk lenger enn det regjeringa ville. Dei hadde allereie gitt i interne forhandlingar. Altså blir det slik her også at regjeringa prøver å snakke seg til ein flott klimapolitikk (i meldinga. Så må dei motvillig ta inn viktige forbetringar i forhandlingane, men dei ønskjer å miljøvaske seg med å halde FrP utanfor. Eg trur folk skjønar betre!

Så kom endeleg  meldinga «Barn på flukt». Inga Marthe Torkildsen (minister for barn, likestilling og integrering)har tidlegare vore  ute og sgta at denne meldinga var ein etterlengta siger for SV, for no skulle det bli lettare for born som hadde budd lenge i Norge å få bli. Nokre av desse borna er jo endåtil fødde i Norge, og kjenner ikkje noko anna land. UNE sin direktør skaut det raskt ned, med å seie at så lenge ikkje regjeringa endra lova, så vart det inga endring. UNE styrer ikkje etter politiske signal, sa han. Og justisminister Faremo sa det same då ho la fram meldinga. Inga endring i praksis, berre klargjering. For dei borna og familiane det gjeld, og for humanismen,  så var det ein trist dag. Fordi dei hadde, etter tidlegare utsegn, hatt god grunn til å glede seg. Ja, det at Nathan frå Bergen ikkje vart sendt ut dagen før 17. mai, hadde også fått trua på endring til å stige. Men nei. Det vart vel gjort for å sikre 17. mai talane for regjerings-kritikk, og at alle17-mai toga ikkje igjen skulle få eit reellt politisk innhald.

Ein spade er sanneleg ikkje lenger ein spade. Det er eit mønster i måten å omgåast sanninga på som ikkje tener regjeringa til ære. Verst går dette ut over Sp og SV. Særleg SV, som er eit verdiparti i større grad enn pragmatiske Sp. Men råkar det Ap? Det burde det gjere, for det er dei og statsminister Stoltenberg som har største ansvaret for dette. Det er Stoltenberg som er den eigentlege «komiske Ali».

Belønningsordning for alkohol

Ap svikta når det galdt å skrenke inn sals- og skjenketid for alkohol til kl 02.00. Trass i at det er godt og vitskapleg dokumentert at auka tilgang gjev auka (mis) bruk. Både utelivsnæringa og politiske parti har argumentert med lokal-demokrati. Men alle vi som har site i kommunestyre og skal bestemme skjenketider veit at det er næringsinteresser og kva nabo-kommunane gjer som veg tyngst. Omsynet til dei som slit med alkohol-problem, til bråk på byen og haldningsskapande arbeid veg berre i "fest"-talane.

I dei såkalla objektive kriteria som kommuneøkonomien vert vekta etter, så får storbyane ekstra overføringar fordi dei (truleg) har meir rusproblem enn andre kommunar. Dette er ikkje fagleg underbygd, men vedteken "synsing".
Eg synest det er heilt urimeleg at kommunar (i denne saka; byane) skal kunne få ekstra overføringar av felleskassa, samtidig som dei held alle kranar opne både i tal og tid.

I samband med KrF sitt programarbeid vil Sogn og Fjordane KrF ta til orde for ei "Belønningsordning for aktiv rus-politikk". Dei kommunane som gjer tiltak for å få ned alkohol-bruken og dei negative følgjene av misbruk/bruk, skal få større overføringar enn dei som ikkje gjer tiltak.
Slik det no er har kommunane større insitament for å opne kranane enn for å vere restriktive. Viss statsstøtta blir sett i samanheng med lokale val for skjenkepolitikken, så kan ein sjå større samanheng mellom lokal alkoholpolitikk og andre lokale val for td haldningsskapande arbeid og behandling.

Det kan ikkje vere rett at fellesskapet skal koste oppryddinga, medan byane berre "køyre på" med alkohol.

Mengele Zoo

Har du lese denne flotte og grusomme boka til Gert Nygårdshaug? Eg kom til å tenkje på den, då eg las om at oljefondet vårt er med og finansierer oljeleiting gjennom eigarandelar (2,27%) hos Soco olje- og gasselskap i Kongo. Leitinga skjer i eit verdsarvområde, og Kongo sine lover forbyr oljeutvinning i verna område. Virunga nasjonalpark er Afrikas eldste nasjonalpark og har vore på Unesco si liste over trua verdsarvområde sidan 1994. Mellom anna er dette leveområdet til ein utryddingstruga fjellgorilla.
Det må vere eit krav at Norge nyttar eigarskapen sin til å stoppe Soco. Viss ikje det let seg gjere, så må det vere eit krav at Norge trekker oljefondet ut av selskapet. Vi kan ikkje lukke augo for korleis pengane i pensjonsfondet vårt vert brukt. Einar Steensnæs (tidlegare olje- og energiminister for KrF) og tidl Unesco-styremedlem, er tindrande klar på uttrekking. (VL 23/5)
Idealistane i Mengele Zoo opptrådde som terroristar. Likevel var det vanskeleg å lese boka utan å få forståing for dei.

Benjamin Bjørklund

Benjamin Bjørklund var ikkje politikar. Heller ikkje ein kjend bygdeprofil. Han var ein vanleg arbeidar som arbeidde med å sette opp pålar og henge opp straumleidningar. I tillegg budde han i ei veglaus lita bygd. Men han lærde meg ei svært god lekse og var med å forme meg politisk.

Som heilt fersk kommunepolitikar, så vart eg sett på prøve i ei sak der spørsmålet var om kommunen skulle selje kraftverket vårt. Med langt linjenett i ein stor og spreiddbygd kommune (tiande mest spreiddbygd i landet), vart det alvorleg då staten ikkje lenger ville ha ein eigen post på statsbudsjettet med tilskot til utbetring av straumlinjer. Eg meinte då, som no, at det var rett å finne ein stor og sterk samarbeidspart.

På «fusjonsfesten» møtte eg Benjamin. Ein høgreist og sindig eldre mann. Ikkje eit vondt ord sa han om at tidlegare arbeidsplass vart selt, eller til det valet kommunestyret hadde gjort. Men i talen sin sa han noko som har følgd meg, og som eg stadig tenkjer på, snart 30 år etter.

Han fortalde om då straumen kom til Gulen og at dei bygde ut linjenettet. Han fortalde om at han var med å bygge linjer på Dalsøyra om dagen. Om kvelden for han heimatt til veglause Vikane på andre sida av fjorden. Han såg lysa på Dalsøyra, og tenkte at elektrisitet nok aldri ville bli bygt ut til hans vesle bygd. Men jau, allereie året etter hadde dei straum også i Vikane. Det var stort. Og han stilte det retoriske spørsmålet; Ville det skjedd i dag? I eit langt rikare land. Er viljen til å gje alle like tilbod på det ein må kunne kalle basistenester, like stor? Eller er vi meir opptekne av eiga lommebok, mindre skatt og at pengane skal brukast der «dei fleste» bur?

Benjamin Bjørklund hadde rett. I dag vert det sett på som galskap å ordne vegen til Otterdalen i Horningdal på ein måte som gjer han rassikker. Vegen rasa ut då Dagmar-uveret vitja oss i jula. Sameleis vil rasikring til den mest rasutsette bygda (etter objektive kriteriar) prioriterast ned til fordel for meir folkerike.

FrP sin fylkesleiar var tidleg ute og ville tilby folk pengar for å kunne flytte frå heimane sine. Slik ville dei løyse problemet. Dei som ikkje ville flytte hadde sjølv valt å bu ein plass der samfunnet ikkje skulle stille opp. Ikkje så ulikt tidlegare FrP-forslag om at kjeltringar skal sendast til Svalbard og at asylmottaka skal etablerast i Afrika.

Fylkesrådmannen vår, som elles er ein svært dyktig mann, uttaler at dersom vi brukar rassikringsmidlar på ei så lita bygd, så øydelegg vi omdømet vårt og risikerer å få mindre pengar til rassikring. «– Det vil vere lita eller inga forståing i storsamfunnet for å bruke store summar på rassikring i område med lite busetjing»

Det kan hende fylkesrådmannen si vurdering er riktig. Kan hende treff FrP tidsånda betre enn meg. Men det betyr ikkje at dei har rett. Eg lærte noko av Benjamin Bjørklund. Eg meiner Norge har råd til å føre fram straum, breidband og (trygg) veg til alle. Og eg kjenner på eit ansvar for å finne dei gode løysingane for at folk skal få halde fram å bu i bygda si. Og at ein skattebetalar i Vikane skal ha same rett til lys som han på andre sida av fjorden.

Salmesong og bibelkunnskap

Tru er utfordrande. I ei tid der vi kan snakke ope om det meste, servere intime sex-detaljar i TV-ruta, vere opne og verdsvande på dei fleste område, så er altså trua vår det som provoserer.
Mange gjev uttrykk for at tru og religion er OK, men at det er privat og at det derfor ikkje skal vere i det offentlege rom. Eg hadde ein twitter-diskusjon med ei som ville ha forbod mot at kristne elevar fekk ha samlingar på skulen – i friminutta. Det kunne vere å tvinge på hennar born noko dei ikkje ville høyre om. Ho er ikkje åleine. Vi har tidlegare høyrt om både skuleeigarar og rektorar som har prøvt å hindre frivillige skuleandaktar.
For ei tid tilbake heldt ein etat i Oslo på å vedta forbod mot religiøse samlingar / forkynnande verksemd i det offentlege rom i hovudstaden vår. Vakne politikarar hanka inn att saka.
I England går det for tida ei rettssak mot to tilsette som er oppsagde fordi dei brukar kross-smykke attåt uniforma til arbeidsgjevar. I Frankrike har dei vedteke forbod mot religiøse plagg / uttrykk i skulane.
Og i Norge vart det sak i eit kommunestyre at ein ikkje skal synge nasjonalsalmen av omsyn for dei som ikkje trur. Løysinga vart visst, demokratisk avgjort, at ein skal synge salmen før møtet vert sett, slik at dei som ikkje vil vere med på det kan stå på gangen til dei andre har sunge frå seg.
Mykje av argumentasjonen som vert ført i marka av dei som vil fjerne alt «som luktar kristenmanns blod», vert kopla til at vi må vise solidaritet og respekt for våre nye landsmenn. Dette er å misbruke mange av innflyttarane våre. For det første så er mange av dei kristne, og syns vi oppfører oss rart i forhold til korleis vi lever ut trua vår. Mange av dei som er muslimar har stor forståing for at vi som enkeltmenneske og kollektiv dyrkar ein religion. Faktisk så sa ein søndagsskuleleiar til meg på eit lyttemøte KrF hadde med kristne organisasjonar, at dei opplevde at mange muslimske familiar sendte borna sine til søndagsskulen, fordi dei formidla verdiar som også muslimane sto for.
Forkynning eller tru skal ikkje tvingast på folk. Vi skal ha respekt for andre sine val. Men eg ventar faktisk den same respekten og toleransen tilbake. Det må ikkje bli slik at det skal vere ulovleg for td Frelsesarmeen å stå på gata og synge, eller at unge i storefri på skulen,  samlast for å dele eit Gudsord. For kristne er det ein viktig del av trua å dele ho med andre.
Det er lenge sidan skulen hadde ansvaret for å drive trusopplæring. Det er det kyrkja som har. Ei av dei største sakene til kyrkje- og kulturminister Valgerd Svarstad Haugland var å få vedteke reforma om trusopplæring og å begynne å legge pengar inn i ordninga. Det er lagt inn pengar etterpå også. Rett nok med det kunstgrepet å ta det frå andre løyvingar til kyrkja. Så kyrkja totalt sett er status quo, økonomisk sett.
Men det trengst mykje meir dersom målet Stortinget har sett for trusopplæring til alle døypte mellom 0 og 18 år skal nåast.
Eg trur svært mange foreldre eigentleg saknar at borna får lære meir bibelsoge. Trygge på eiga tru og kulturbakgrunn, blir vi tryggare i møte med andre kulturar. Dei foreldre som har døypt borna sine har lova å gje dei denne opplæringa. Kyrkja må bli sett i stand til å utføre oppdraget. Og staten må ikkje legge hindringar i vegen for at folk får vere heile menneske. Det inneber også å gje rom for tru og trusutfalding.

Kva med kvinna sin rett til ein god samtale først?

Regjeringa legg eit stort engasjement i å kreve at fastlegane skal tilvise til abort, sjølv om det er mot legen sitt samvit. Og faktisk i mot den hippokratiske lege-eiden også. Bry deg ikkje om samvit eller etikk, gjer som staten vil eller skift jobb, seier helseminister Anne Grete Strøm Eriksen (Ap).
Eg skulle ønskje at regjeringa la like stort trøkk på kreavet om at alle gravide har krav på ein god samtale med helsepersonell før ein abort. Etter kva eg får hlyre, så er det mykje som manglar på det. "Samtalen" går stort sett ut på å fylle ut papir. Og kva er legen fri til å seie, utan at det blir stilt spørsmål ved om dei overprøver kvinna sine rettar??
Det er i alle fall sikkert at fleire som veit at dei ventar barn med alvorleg sjukdom, får direkte råd om å ta abort. Det er lite støtte å få frå helsevesenet for eit anna val. Ei mor fortalde nett om sine opplevingar på verdidebatt i Vårt Land. Ho vart ved kvart høve fortalt at abort var det beste valet.
Er det blitt slik at å velje abort er det normale? At foreldre som ønskjer velkomen eit barn med sjukdom nesten blir uglesett av dei som skal vere der for å hjelpe?
Det må bli nokon krav til den gode samtalen før ein eventuell abort. Eg meiner at støtta til Amathea, som er god på dette, bør aukast. I tillegg til legane gjer jobben sin, og gjev kvinna dei rettane ho har!

Lokale drosjer

I Høyanger er det som fleire av oss har frykta skulle skje, skjedd. Helse Førde har gjeve ein drosjeeigar anbudet på pasientkøyringa. Vedkomande er for gammal til å få vanleg persondrosjeløyve. Den som fekk det ordinære drosjeløyvet, har takka nei. Fordi det å drive drosje utan å ha pasientkøyring, ikkje gjev nok inntekter.
Viss ikkje Helse Førde og fylkeskommunen klarer å sjå drosjekøyringa som ein heilskap, som er der for å gje eit tilbod til folk i distrikta, så vert distrikta utan drosjar og særleg eldre mennesker (med tilrettelagt transport og serviceskyss)  skadelidande.
Helse Førde seier at pasientskyss i Sogn og Fjordane er svært dyr (BT i okt.). Dei har pasientreiser ute på anbud. Korleis anbudsregimet kan fungere i eit så spreiddbygd og vidstrekt samfunn som SFj er, er ein annan og uforståeleg historie.
Men det er altså svært viktig for kommunane å behalde eit lokalt drosjetilbod. Det må ulike offentlege instansar ta eit ansvar for, enten dei er drivne som føretak eller direkte folkevald.